Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Aktualności

29.01.2021

Europejski Tydzień Walki z Rakiem Szyjki Macicy

Rak szyjki macicy to jeden z tych nowotworów, które mogą być skutecznie leczone, pod warunkiem, że nastąpi to we wczesnym stadium.

 

Specjaliści podkreślają: profilaktyka to najskuteczniejszy sposób walki z rakiem szyjki macicy.

 

Z okazji Europejskiego Tygodnia Walki z Rakiem Szyjki Macicy temat tej choroby podjęła prof. dr hab. Wiesława Bednarek z I Katedry i Kliniki Ginekologii Onkologicznej i Ginekologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, konsultant wojewódzki ds. ginekologii onkologicznej.

 

 

Rak szyjki macicy jest trzecim nowotworem u kobiet pod względem częstości występowania na świecie. W Polsce zajmuje 4 miejsce po raku sutka, płuc i endometrium. Stanowi ponadto siódmą przyczynę zgonów wśród kobiet w Polsce.

 

Najczęściej rozwija się między 45 a 59 rokiem życia. W populacji młodych kobiet między 22 a 44 rokiem życia odpowiada za 8% zachorowań oraz 11% zgonów na nowotwory. Przetrwałe zakażenie ludzkim wirusem brodawczaka (HPV) jest jednym z najistotniejszych czynników rozwoju raka szyjki macicy.

 

 

Jaką rolę odgrywają badania przesiewowe w profilaktyce raka szyjki macicy?

Badania przesiewowe (skriningowe) odgrywają ważną rolę w profilaktyce wszystkich chorób nowotworowych. Głównym ich celem jest wczesne wykrycie choroby, a tym samym zmniejszenie liczby zgonów.

 

Z ekonomicznego punktu widzenia nakłady na badania profilaktyczne są nieporównywalnie mniejsze od kosztów leczenia chorych na nowotwory, w tym również raka szyjki macicy.

 

Świadomość prozdrowotna społeczeństwa dotycząca korzyści, jakie niosą badania profilaktyczne jest więc bezcenna.

 

 

Problem badań profilaktycznych jest naszą bardzo złą wizytówką. Nie potrafimy odpowiedzieć na pytanie, dlaczego nie możemy tego zmienić?

Zgłaszalność na badania cytologiczne zawsze była niespodziewanie niska, pomimo że jest to badanie małoinwazyjne, bezpieczne, niebolesne a niosące niebywałe korzyści diagnostyczne.

 

W najlepszych statystycznie latach, zgłaszalność na badania cytologiczne w naszym kraju nie przekraczała 30%, a w woj. lubelskim wynosiła ok. 24%.

 

Obecnie w dobie panującej pandemii obserwujemy spadek chętnych do korzystania z opieki medycznej i tym samym z badań profilaktycznych. Najprawdopodobniej z obawy przed zakażeniem, które może być nawet groźniejsze od samej choroby nowotworowej i prowadzić do zgonu.

 

Wszystkie dane o zgłaszalności na badania cytologiczne pochodzą z NFZ i nie wykazują liczby wykonanych badań w ośrodkach nieuspołecznionych czy gabinetach prywatnych nie ujętych w statystyce, ale mimo to są na bardzo niskim poziomie w porównaniu do innych krajów europejskich.

 

 

Tymczasem ryzyko zachorowania nie mija. Jakie nietypowe objawy powinny skłonić nas do działania?

Rak szyjki macicy jest nowotworem, który rozwija się na przestrzeni kilku dekad. Posiadamy dobre narzędzia diagnostyczne do prowadzenia profilaktyki raka szyjki macicy: badania cytologiczne oraz szczepienia. Niepokojące objawy w postaci plamień kontaktowych, uporczywych stanów zapalnych i nieprawidłowej wydzieliny z pochwy powinny zawsze skłonić kobietę do wizyty u ginekologa.

 

Wykryta infekcja wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) stanowi jedną z głównych przyczyn rozwoju raka szyjki macicy.

 

Sprawny układ immunologiczny potrafi wyeliminować wirusa, ale w przypadkach jego osłabienia zasiedlony w komórce wirus może zainicjować proces nowotworowy.

 

Nowotwór szyjki macicy we wczesnych stadiach zaawansowania może być wyleczalny nawet w 85-90%. W III stopniu zaawansowania 5 lat przeżywa niestety mniej niż 40% chorych.


 

Jakie czynniki mogą wpływać na zmniejszenie liczby chorych na raka szyjki macicy?

Zdrowy styl życia to podstawa sprawnego układu immunologicznego, który jest naszym układem obronnym. Możemy go wzmocnić przez eliminacje stresu, prowadzenie aktywnego trybu życia, stosowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. 

 

Jeżeli kobiety będą wykonywały badania cytologiczne systematycznie co 3 lata, zaszczepimy zgodnie z wytycznymi Narodowej Strategii Onkologicznej grupę dziewczynek w przedziale wiekowym 9-13 lat, nastąpi zdecydowana redukcja zachorowań.

 

Szczepionki przeciwko zakażeniom HPV uważane są obecnie za pierwsze szczepionki onkologiczne i mają zapobiegać rozwojowi raka szyjki macicy oraz innych nowotworów narządów płciowych. Ale należy pamiętać, że ich skuteczność może być mierzona wyłącznie w długiej perspektywie czasowej.

 

Jakie nowe metody stosuje się w leczeniu raka szyjki macicy?

Złe wyniki leczenia zwłaszcza chorych w zaawansowanych stadiach choroby skłaniają do poszukiwania nowych terapii raka szyjki macicy. Wprowadzenie do leczenia przeciwciał monoklonalnych i inhibitorów kinaz tyrozynowych stanowi w ostatnich latach ogromny przełom w leczeniu większości nowotworów.

 

Obecnie trwają badania kliniczne nad szczepionkami terapeutycznymi, które mogą być stosowane nie tylko w przypadkach różnych patologii szyjki macicy takich jak np.: dysplazje, ale również we wczesnych stadiach zaawansowania już rozpoznanego raka szyjki macicy.

 

W zaawansowanych stadiach choroby nadzieją są tzw. terapie celowane. Odkryte przeciwciała PD-1 i anty PD-L1 i zastosowanie ich inhibitorów dają obiecujące wczesne wyniki prowadzonych badań.

 

Zachęcające są wyniki terapii opartych nie tylko na klasycznej chemioterapii taxanami i pochodnymi platyny, ale w połączeniu z immunoterapią i lekami antyangiogennymi. Korzystne działanie tych terapii to znaczne wydłużenie całkowitego czasu przeżycia, co w przypadkach zaawansowania choroby nowotworowej jest najważniejsze.

 

 

 

prof. dr hab. Wiesława Bednarek

I Katedra i Klinika Ginekologii Onkologicznej i Ginekologii

 

 

 

 

Prof. dr hab. Wiesława Bednarek była gościem programu TVP 3 Lublin „Poranek Między Wisłą i Bugiem”,

w którym odpowiadała na dotyczące zachorowań i leczenia nowotworów.  

 

Początek materiału z udziałem Pani Profesor: ok. 1:20 oraz 1:42

 

Uczelnia

Kalendarz

Marzec 2021